२०८३ आश्विन २२, बिहीबार १६:४४
काठमाडौं । लामो समयदेखि सुस्त रहेको रियल इस्टेट बजारमा पछिल्लो समय केही सकारात्मक संकेत देखिन थालेका छन्। बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट व्यक्तिगत आवास क्षेत्रमा जाने कर्जा बढ्दै गएको छ भने कर्जाको ब्याजदर पनि लगातार घटिरहेको छ। चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा देखिएको यो प्रवृत्तिले अब प्रश्न उठाएको छ—के घट्दो ब्याजदर र बढ्दो आवास कर्जाले आगामी दिनमा घरजग्गा कारोबारलाई पनि गति दिन सक्छ?
नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार वाणिज्य बैंकहरूको व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जा मध्य जुन २०२६ मा ३ खर्ब ६३ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ रहेकोमा मध्य जुलाईमा बढेर ३ खर्ब ६८ अर्ब ९८ करोड र मध्य अगस्टमा ३ खर्ब ७३ अर्ब २ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थात् दुई महिनाको अवधिमा व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जा करिब ९ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँले बढेको छ।
व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जामा देखिएको यो वृद्धि कर्जाको लागत घट्दै जानुसँग पनि जोडिएको देखिन्छ। वाणिज्य बैंकहरूको कर्जाको भारित औसत ब्याजदर मध्य जुनमा ६.५५ प्रतिशत रहेकोमा मध्य जुलाईमा ६.४८ प्रतिशत र मध्य अगस्टमा ६.४४ प्रतिशतमा झरेको छ।
व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जाको भारित औसत ब्याजदर पनि मध्य जुनको ७.०१ प्रतिशतबाट मध्य जुलाईमा ६.९२ प्रतिशत हुँदै मध्य अगस्टमा ६.८९ प्रतिशतमा आएको छ। अर्थात् घर निर्माण वा खरिदका लागि बैंकबाट ऋण लिने ग्राहकको कर्जाको लागत क्रमशः घट्दै गएको छ।
रियल इस्टेट कर्जाको ब्याजदरसमेत घटेको छ। मध्य जुनमा ६.७४ प्रतिशत रहेको यस्तो कर्जाको भारित औसत ब्याजदर मध्य जुलाईमा ६.६५ प्रतिशत र मध्य अगस्टमा ६.६३ प्रतिशतमा झरेको छ।
तर ब्याजदर घट्दै गए पनि रियल इस्टेट कारोबार बढिसकेको स्पष्ट प्रमाण भने देखिँदैन। समग्र रियल इस्टेट कर्जा मध्य जुनमा २ खर्ब १९ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ रहेकोमा मध्य जुलाईमा घटेर २ खर्ब १४ अर्ब ५८ करोड पुगेको थियो। मध्य अगस्टमा भने केही सुधार हुँदै २ खर्ब १५ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसले व्यक्तिगत घर निर्माण तथा खरिदतर्फ कर्जाको माग बढे पनि व्यावसायिक प्रकृतिको रियल इस्टेट कर्जामा अझै अपेक्षित गति आउन नसकेको देखाउँछ।
बैंकहरूको अन्य कर्जाको ब्याजदर पनि घटेको छ। हायर पर्चेज कर्जाको ब्याजदर मध्य जुनको ७.०७ प्रतिशतबाट मध्य जुलाईमा ६.९९ प्रतिशत हुँदै मध्य अगस्टमा ६.९७ प्रतिशतमा आएको छ। मार्जिन प्रकृतिको कर्जाको ब्याजदर ६.४४ प्रतिशतबाट ६.३६ प्रतिशत हुँदै ६.३५ प्रतिशतमा झरेको छ। त्यस्तै, टर्म लोनको ब्याजदर ६.६५ प्रतिशतबाट ६.५७ प्रतिशत हुँदै ६.५४ प्रतिशतमा आएको छ।
यद्यपि ब्याजदर घटे पनि समग्र कर्जा विस्तार भने कमजोर देखिन्छ। वाणिज्य बैंकहरूको कुल कर्जा मध्य जुनमा ५१ खर्ब ६९ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ रहेकोमा मध्य जुलाईमा ५१ खर्ब ९६ अर्ब ४६ करोड पुगेको थियो। मध्य अगस्टमा भने यो केही घटेर ५१ खर्ब ९५ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँमा आएको छ। अर्थात् मध्य जुनदेखि मध्य अगस्टसम्म कुल कर्जा करिब २६ अर्ब ७० करोड रुपैयाँले मात्र बढेको छ।
कर्जाको शीर्षकगत संरचनामा भने टर्म लोन सबैभन्दा ठूलो रहेको छ। मध्य जुनमा १८ खर्ब ७९ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ रहेको टर्म लोन मध्य जुलाईमा १८ खर्ब ९२ अर्ब १४ करोड र मध्य अगस्टमा १९ खर्ब १० अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
त्यसैगरी, छोटो अवधिको कार्यशील पुँजी तथा डिमान्ड कर्जा मध्य जुनको ८ खर्ब ५४ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँबाट मध्य जुलाईमा केही घटेर ८ खर्ब ५३ अर्ब २९ करोड पुगे पनि मध्य अगस्टमा पुनः बढेर ८ खर्ब ६३ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
तर क्यास क्रेडिट कर्जा भने लगातार घट्दै गएको छ। मध्य जुनमा ५ खर्ब ८६ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ रहेको यस्तो कर्जा मध्य अगस्टमा घटेर ५ खर्ब ७० अर्ब ४३ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ।
विपन्न वर्ग कर्जा मध्य जुलाईमा २ खर्ब ६२ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ पुगे पनि मध्य अगस्टमा घटेर २ खर्ब ४४ अर्ब ११ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। त्यस्तै, अन्य शीर्षकअन्तर्गतको कर्जा पनि मध्य जुलाईको ५ खर्ब ६४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँबाट मध्य अगस्टमा घटेर ५ खर्ब ५४ अर्ब ११ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ।
यी तथ्यांकले बैंकिङ प्रणालीमा कर्जाको लागत घट्दै गएको देखाए पनि त्यसअनुसार समग्र कर्जाको माग भने व्यापक रूपमा बढ्न नसकेको संकेत गर्छ। व्यक्तिगत आवास कर्जामा भने लगातार वृद्धि देखिनुले घर निर्माण तथा खरिदका लागि ऋण लिने ग्राहकको रुचि केही बढ्न थालेको देखिन्छ।
अब मुख्य प्रश्न भनेको यो कर्जा विस्तार वास्तविक घरजग्गा कारोबारमा कहिले र कति मात्रामा देखिन्छ भन्ने हो। व्यक्तिगत आवास कर्जा बढ्नु बजारका लागि सकारात्मक संकेत भए पनि यसलाई मात्र आधार बनाएर रियल इस्टेट कारोबार बढिसकेको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन।
घरजग्गा कारोबारमा वास्तविक सुधार आउन ब्याजदरबाहेक खरिदकर्ताको आय, सम्पत्तिको मूल्य, बैंकको कर्जा उपलब्धता, लगानीकर्ताको विश्वास र समग्र आर्थिक गतिविधिले पनि भूमिका खेल्नेछन्। त्यसैले आगामी चाडपर्वको समयमा कारोबारमा देखिने वास्तविक गतिविधिले अहिले देखिएको कर्जा वृद्धिले बजारमा कत्तिको प्रभाव पारेको छ भन्ने अझ स्पष्ट पार्नेछ।
अहिलेको तथ्यांकले भने एउटा सम्भावना देखाएको छ, ब्याजदर घट्दै छ, व्यक्तिगत आवास कर्जा बढ्दै छ; अब हेर्न बाँकी छ, यसको असर रियल इस्टेट कारोबारमा कहिले देखिन्छ।
