काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंक ले आफ्नो आन्तरिक सूचना तथा सञ्चार प्रविधि पूर्वाधारलाई मजबुत बनाउन लेयर–२ म्यानेजेबल स्विच खरिद गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। यो उपकरण खरिदका लागि साठी लाख तीन सय रुपैयामा एस्ट्रल कम्प्युटर्स नेपाललाइ जिम्मा दिएको छ।  केन्द्रीय बैंकको डिजिटल प्रणाली, शाखा कार्यालय र डेटा व्यवस्थापनलाई थप व्यवस्थित र सुरक्षित बनाउन यो उपकरण प्रयोग गरिने बताइएको छ। बैंकिङ नेटवर्कलाई अझ स्थिर र नियन्त्रणयोग्य बनाउन यो कदमलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ।

लेयर–२ म्यानेजेबल स्विच के हो
लेयर–२ म्यानेजेबल स्विच नेटवर्क उपकरण हो जसले ओएसआई मोडेलको डेटा लिंक लेयरमा काम गर्छ। यसले मुख्य रूपमा म्याक एड्रेसको आधारमा डाटा फर्वार्ड गर्छ र एउटै स्थानीय नेटवर्कभित्र उपकरणहरूबीच छिटो र प्रभावकारी सञ्चार सुनिश्चित गर्छ। यस प्रकारको स्विचलाई व्यवस्थापन गर्न सकिने बनाइएको हुन्छ, जसबाट भि-ल्यान सेटअप, पोर्ट कन्ट्रोल, ट्राफिक मोनिटरिङ र आधारभूत सुरक्षा नियन्त्रणजस्ता सुविधा प्राप्त गर्न सकिन्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकमा यसको प्रयोगको उद्देश्य
केन्द्रीय बैंक जस्तो संवेदनशील संस्थामा ठूलो मात्रामा आन्तरिक नेटवर्क सञ्चालन हुने भएकाले लेयर–२ स्विचले शाखा कार्यालय, विभागीय प्रणाली र स्थानीय नेटवर्कबीच छरितो तथा स्थिर कनेक्टिभिटी प्रदान गर्न मद्दत गर्छ। यसले आन्तरिक नेटवर्कको गति बढाउने, भि-ल्यान मार्फत विभागीय छुट्टाछुट्टै नेटवर्क संरचना निर्माण गर्ने, आधारभूत नेटवर्क सुरक्षा सुधार गर्ने र डेटा ट्राफिक व्यवस्थापनलाई सरल बनाउने जस्ता फाइदा प्रदान गर्छ।

तर लेयर–२ स्विच किन पर्याप्त होइन
विशेषज्ञहरूका अनुसार लेयर–२ स्विच केवल स्थानीय नेटवर्क व्यवस्थापनका लागि उपयुक्त भए पनि ठूलो वित्तीय संस्थाको सम्पूर्ण आवश्यकता पूरा गर्न सक्दैन। यसले IP आधारित राउटिङ गर्न सक्दैन, फरक–फरक नेटवर्कबीच सीधा सञ्चार गर्न सक्षम हुँदैन, जटिल ट्राफिक व्यवस्थापनमा सीमित हुन्छ र ठूलो स्केलको बैंकिङ प्रणालीका लागि आवश्यक बुद्धिमत्ता (इन्टेलिजेन्स) प्रदान गर्न सक्दैन। त्यसैले केन्द्रीय बैंक जस्ता संस्थामा यो मात्र पूर्ण समाधान मानिँदैन।

उत्तम विकल्प: लेयर–३ म्यानेजेबल र मल्टिलेयर स्विच
विशेषज्ञहरूका अनुसार नेपाल राष्ट्र बैंक जस्ता संस्थाका लागि दीर्घकालीन रूपमा लेयर–३ म्यानेजेबल स्विच वा मल्टिलेयर स्विच प्रयोग गर्नु अझ उपयुक्त हुन्छ। लेयर–३ स्विचले आईपी आधारित राउटिङ गर्न सक्छ, फरक नेटवर्क (सबनेट) बीच सीधा सञ्चार गराउन सक्छ, नेटवर्क ट्राफिकलाई अझ प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्छ र राउटरको भार घटाउँदै नेटवर्कको गति बढाउँछ। त्यस्तै मल्टिलेयर स्विचले एप्लिकेसन लेभलसम्म ट्राफिक विश्लेषण गर्न सक्छ, साइबर सुरक्षा मजबुत बनाउँछ, लोड ब्यालेन्सिङ र उन्नत नियन्त्रण प्रदान गर्छ र ठूलो डेटा सेन्टरलाई राम्रोसँग सपोर्ट गर्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले खरिद गर्न लागेको लेयर–२ म्यानेजेबल स्विच आन्तरिक नेटवर्क विस्तारका लागि उपयोगी आधारभूत उपकरण भए पनि आधुनिक डिजिटल बैंकिङ आवश्यकताका हिसाबले यो मात्र पर्याप्त समाधान होइन। दीर्घकालीन रूपमा उच्च सुरक्षा, छरितो ट्राफिक व्यवस्थापन र ठूलो प्रणाली सञ्चालनका लागि लेयर–३ वा मल्टिलेयर स्विच बढी उपयुक्त विकल्प मानिन्छ, जसले लेयर–२ स्विचको तुलनामा धेरै उन्नत र नेटवर्क संरचना प्रदान गर्छ।