२०८३ आश्विन ३०, शुक्रबार १३:३९
काठमाडौं, असोज ३० । नेपाल राष्ट्र बैंकले दसैँ, तिहार तथा छठ पर्वलाई लक्षित गर्दै डिजिटल वालेटमा रकम जम्मा गर्न पाउने दैनिक संख्यात्मक सीमा अस्थायी रूपमा बढाएको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार तोकिएको अवधिमा प्राकृतिक व्यक्तिको डिजिटल वालेटमा एक दिनमा बढीमा ५० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सकिनेछ। यसअघि यस्तो कारोबार दिनमा बढीमा १० पटकसम्म मात्र गर्न पाइने व्यवस्था थियो।
राष्ट्र बैंकको भुक्तानी प्रणाली विभागले भुक्तानी सेवा प्रदायक संस्थाहरूलाई परिपत्र जारी गर्दै नयाँ व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न निर्देशन दिएको हो। चाडपर्वका समयमा डिजिटल भुक्तानी र वित्तीय कारोबार बढ्ने भएकाले सेवाग्राहीलाई कारोबार गर्न सहज बनाउने उद्देश्यले यस्तो व्यवस्था गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
राष्ट्र बैंकको यो निर्णयसँगै दसैँ, तिहार र छठको अवधिमा डिजिटल वालेटमा रकम जम्मा गर्न पाउने संख्यात्मक सीमा पाँच गुणाले बढेको छ। यसले चाडपर्वका समयमा डिजिटल माध्यमबाट रकम प्राप्त गर्ने, भुक्तानी गर्ने तथा दैनिक वित्तीय कारोबार सञ्चालन गर्ने सेवाग्राहीलाई सहजता प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
दसैँमा असोज ३१ देखि कात्तिक ८ गतेसम्म सुविधा
राष्ट्र बैंकले दसैँको अवसरमा २०८३ असोज ३१ गतेदेखि कात्तिक ८ गतेसम्म दैनिक ५० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ। उक्त अवधिमा प्राकृतिक व्यक्तिको डिजिटल वालेटमा रकम जम्मा गर्दा यसअघि लागू रहेको दैनिक १० पटकको सीमा लागू हुने छैन।
त्यसैगरी, तिहार तथा छठ पर्वलाई लक्षित गर्दै २०८३ कात्तिक २१ गतेदेखि कात्तिक २९ गतेसम्म पनि यही सुविधा उपलब्ध हुनेछ। यी दुवै अवधिमा डिजिटल वालेटमा एक दिनमा बढीमा ५० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
यो व्यवस्था स्थायी परिवर्तन नभई चाडपर्वलाई लक्षित गरी निश्चित अवधिका लागि गरिएको अस्थायी व्यवस्था हो। तोकिएका मितिबाहेक अन्य समयमा लागू हुने कारोबार सीमा भने सम्बन्धित निर्देशनअनुसार नै रहनेछ।
यसअघि दिनमा १० पटकसम्म मात्रै रकम जम्मा गर्न पाइन्थ्यो
नेपाल राष्ट्र बैंकको भुक्तानी प्रणालीसम्बन्धी एकीकृत निर्देशन, २०८१ को निर्देशन नं. ५/२०८१ को बुँदा नं. ३ को उपबुँदा (२) अनुसार प्राकृतिक व्यक्तिको डिजिटल वालेटमा एक दिनमा बढीमा १० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सकिने व्यवस्था थियो।
नयाँ व्यवस्थाले उक्त संख्यात्मक सीमालाई चाडपर्वका लागि अस्थायी रूपमा बढाएको हो। अब तोकिएको अवधिमा एक दिनमा १० पटकभन्दा बढी कारोबार गर्नुपर्ने सेवाग्राहीले पनि अधिकतम ५० पटकसम्म रकम जम्मा गर्न सक्नेछन्।
यद्यपि, रकम जम्मा गर्न पाउने कारोबारको संख्या बढाइएको भए पनि यसबाट वालेटमा जम्मा गर्न पाइने रकमको अधिकतम सीमा पनि स्वतः बढेको अर्थ लाग्दैन। रकमको सीमा, वालेटमा मौज्दात राख्न पाउने सीमा तथा अन्य कारोबारसम्बन्धी नियममा छुट्टै व्यवस्था भए सोहीअनुसार लागू हुनेछ।
चाडपर्वमा डिजिटल कारोबार बढ्ने अपेक्षा
दसैँ, तिहार र छठजस्ता प्रमुख चाडपर्वका समयमा किनमेल, व्यक्तिगत रकम हस्तान्तरण, सेवा भुक्तानी तथा अन्य वित्तीय कारोबार बढ्ने गर्छन्। यस्तो अवस्थामा डिजिटल वालेटमार्फत हुने कारोबारको आवृत्ति पनि बढ्न सक्ने भएकाले राष्ट्र बैंकले दैनिक रकम जम्मा गर्न पाउने सीमा अस्थायी रूपमा बढाएको हो।
डिजिटल भुक्तानीको प्रयोग बढ्दै जाँदा सेवाग्राहीले बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग सम्बन्धित विभिन्न कारोबारका अतिरिक्त वालेटमार्फत पनि रकम पठाउने र प्राप्त गर्ने गरेका छन्। चाडपर्वमा परिवार, आफन्त, व्यवसायी तथा सेवाग्राहीबीच हुने वित्तीय कारोबारलाई सहज बनाउन यो व्यवस्थाले सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विशेषगरी, दिनमा धेरै पटक रकम जम्मा गर्नुपर्ने सेवाग्राहीलाई यसले कारोबारको संख्यात्मक सीमाका कारण उत्पन्न हुन सक्ने असहजता कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ। भुक्तानी सेवा प्रदायक संस्थाहरूले राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार प्रणालीमा आवश्यक व्यवस्था मिलाएर सुविधा उपलब्ध गराउनुपर्नेछ।
भुक्तानी सेवा प्रदायकलाई निर्देशन
राष्ट्र बैंकको भुक्तानी प्रणाली विभागले परिपत्रमार्फत भुक्तानी सेवा प्रदायक संस्थाहरूलाई नयाँ व्यवस्था कार्यान्वयन गर्न निर्देशन दिएको छ। त्यसअनुसार सम्बन्धित संस्थाहरूले तोकिएको अवधिमा प्राकृतिक व्यक्तिको डिजिटल वालेटमा रकम जम्मा गर्न सकिने दैनिक संख्या ५० सम्म कायम गर्नुपर्नेछ।
राष्ट्र बैंकले डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउँदै सेवाग्राहीको आवश्यकताअनुसार सुविधा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले समयअनुसार नीतिगत व्यवस्था गर्दै आएको छ। चाडपर्वका समयमा कारोबारको चाप बढ्न सक्ने भएकाले यस्तो अस्थायी सुविधा उपलब्ध गराइएको हो।
यस व्यवस्थाबाट डिजिटल वालेट प्रयोगकर्तालाई कारोबार गर्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको भए पनि सेवाग्राहीले रकम जम्मा गर्दा सम्बन्धित वालेट प्रदायकले तोकेका अन्य नियम, कारोबारको रकमसम्बन्धी सीमा र सुरक्षा व्यवस्थाको पालना गर्नुपर्नेछ।
डिजिटल भुक्तानीलाई सहज बनाउने प्रयास
डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको विस्तारसँगै मोबाइल वालेट तथा अन्य विद्युतीय माध्यमबाट हुने कारोबार नेपाली वित्तीय प्रणालीको महत्त्वपूर्ण हिस्सा बन्दै गएको छ। चाडपर्वमा डिजिटल माध्यमको प्रयोग थप बढ्न सक्ने भएकाले कारोबारको संख्यात्मक सीमा अस्थायी रूपमा बढाउने राष्ट्र बैंकको निर्णयलाई सेवाग्राहीको सुविधासँग जोडेर हेरिएको छ।
दसैँका लागि असोज ३१ देखि कात्तिक ८ गतेसम्म र तिहार तथा छठका लागि कात्तिक २१ देखि २९ गतेसम्म लागू हुने यस व्यवस्थाले तोकिएको अवधिमा डिजिटल वालेटमा रकम जम्मा गर्न पाउने दैनिक संख्या १० बाट बढाएर ५० पुर्याएको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार चाडपर्वका समयमा डिजिटल भुक्तानी तथा वित्तीय कारोबारमा वृद्धि हुने भएकाले सेवाग्राहीलाई सहजता प्रदान गर्न यो व्यवस्था गरिएको हो। तोकिएको अवधि सकिएपछि कारोबारको सीमा सम्बन्धित प्रचलित निर्देशनअनुसार कायम हुनेछ।
