२०८२ चैत्र ६, शुक्रबार १४:५७
काठमाडौं। विश्व अर्थतन्त्रमा बढ्दो अस्थिरताले भारतको सेयर बजारमा नयाँ सूचीकरण (आईपीओ) प्रक्रिया प्रभावित हुन थालेको छ। पछिल्ला घटनाक्रमले विश्वकै व्यस्त आईपीओ बजार मानिएको भारतमा बहु-अर्ब डलरका कम्पनीहरूको सूचीकरण योजना अनिश्चित बन्दै गएको देखिएको छ।
हालै डिजिटल भुक्तानी सेवा प्रदायक फोन पे ( PhonePe) ले आफ्नो आईपीओ योजना स्थगित गरेसँगै बजारमा दबाब स्पष्ट देखिएको हो। मध्यपूर्वमा बढेको द्वन्द्व, विशेषगरी इरानसँग सम्बन्धित तनावका कारण ऊर्जा र आपूर्ति श्रृंखलामा असर परेको छ, जसले लगानीकर्तामा जोखिम बढाएको छ।
यस प्रभावले भारतका प्रमुख सेयर सूचकांकहरू वर्षको सुरुवातदेखि नै उल्लेख्य रूपमा घटेका छन्। विदेशी संस्थागत लगानीकर्ताहरूले ठूलो परिमाणमा सेयर बिक्री गरिरहेका छन्, जसले बजारमा तरलता घटाएको छ। यसले नयाँ आईपीओहरूलाई आकर्षक मूल्यमा ल्याउन कठिन बनाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
यस्तो परिस्थितिमा फ्लिप कार्ट (Flipkart) ओयो (Oyo) जेप्टो ( Zepto) जस्ता प्रविधि र उपभोक्ता क्षेत्रमा सक्रिय कम्पनीहरूले पनि आफ्नो आईपीओ योजना पछाडि सारेका छन्। मूल्याङ्कन र बजार अवस्थाबीच असन्तुलन देखिएकाले कम्पनीहरू सावधानी अपनाइरहेका छन्।
त्यसैगरी रिलायन्स जियो ( Reliance Jio) र नेशनल स्टक एक्सचेन्ज (National Stock Exchange) जस्ता ठूला संस्थाहरूले पनि बजार अवस्था सुधारिएपछि मात्र आईपीओ प्रक्रिया अघि बढाउने संकेत दिएका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार हालको ‘रिस्क-अफ’ वातावरणले लगानीकर्तालाई सतर्क बनाएको छ। खुद्रा तथा उच्च आय भएका लगानीकर्ताहरूले पछिल्लो समय आईपीओमा अपेक्षित प्रतिफल नपाएकाले उनीहरू बजारबाट केही पछि हटेका छन्। वर्षको सुरुवातदेखि सूचीकरण भएका अधिकांश कम्पनीहरूको सेयर मूल्य आईपीओ मूल्यभन्दा तल झरेको तथ्यांकले पनि लगानीकर्ताको मनोबल घटाएको देखिन्छ।
विदेशी लगानी घट्दै जाँदा अहिले आन्तरिक संस्थागत लगानीकर्ताहरूको भूमिका बढेको छ। उनीहरूले आईपीओ मूल्य निर्धारणमा कडा मोलतोल गर्दै प्रतिस्पर्धी मूल्यमा मात्रै लगानी गर्न चाहिरहेका छन्।
समग्रमा, विश्व राजनीतिक तथा आर्थिक अनिश्चितताले भारतको आईपीओ बजारमा प्रत्यक्ष असर पारिरहेको छ। बजार स्थिर नहुँदासम्म ठूला सूचीकरणहरू अघि नबढ्ने र लगानीकर्ताको विश्वास पुनःस्थापित हुन समय लाग्ने देखिएको छ।
