काठमाडौं। निर्वाचन आयोगले प्रतिनिधि सभा सदस्यका उम्मेदवारहरूलाई आफ्नो चुनावी खर्च विवरण सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिएको छ। फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा पहिलो हुने निर्वाचित हुने प्रणालीअन्तर्गत उम्मेदवारले र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत राजनीतिक दलले निर्वाचन प्रचार प्रसारमा गरेको खर्चको विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने व्यवस्था प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन ऐन, २०७४ को दफा ७२ को उपदफा (५) बमोजिम गरिएको छ।

पहिलो हुने निर्वाचित हुने प्रणालीअन्तर्गत उम्मेदवारले आफ्नो सम्बन्धित जिल्ला निर्वाचन कार्यालयमा, भने समानुपातिक प्रणालीअन्तर्गत राजनीतिक दलले निर्वाचन आयोगमा तोकिएको ढाँचामा आम्दानी र खर्चको विवरण पेश गर्नुपर्छ। यसरी पेश भएको विवरणले निर्वाचन खर्चको पारदर्शिता सुनिश्चित गर्ने र आम जनताको जानकारीमा ल्याउने काम गर्ने आयोगले जनाएको छ।

निर्वाचन आयोगका सहसचिव एवं प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टराईका अनुसार, “राजनीतिक दल र उम्मेदवारले तोकिएको समयसीमाभित्र आफ्नो निर्वाचन प्रचार प्रसारमा भएको खर्चको विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्छ। यसरी सार्वजनिक विवरणको फोटो वा स्क्रिनसट प्रिन्ट गरी, वा अन्य भरपर्दो प्रमाण संलग्न गरेर निर्वाचन सम्पन्न भएको मितिबाट ३५ दिनभित्र सम्बन्धित जिल्ला वा आयोगमा जानकारी गराउनुपर्छ।”

निर्वाचन खर्च विवरण पेश गर्ने प्रक्रिया निष्पक्ष र पारदर्शी चुनावको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिन्छ। राजनीतिक दल, उम्मेदवार वा तिनका प्रतिनिधिले निर्वाचन परिणाम घोषणा भएको मितिबाट ३५ दिनभित्र निर्वाचन खर्च विवरण पेश गरी निर्वाचन (कसुर तथा सजाय) ऐन, २०७३ को दफा ३१ को उपदफा (२) बमोजिम खर्चको विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्छ। आयोगले यसरी पेश विवरण सरोकारवालाको जानकारीका लागि सार्वजनिक गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था रहेको छ।

निर्वाचन आयोगले चेतावनी दिएको छ कि यदि उम्मेदवार वा दलले तोकिएको समयमा खर्च विवरण पेश नगरे वा सार्वजनिक नगरे, भने आयोगले निर्वाचन (कसुर तथा सजाय) ऐन, २०७३ को दफा ३१ अनुसार सम्बन्धित पार्टी र उम्मेदवारलाई कारबाही गर्न सक्नेछ। यो कारबाहीमा जरिवाना, चेतावनी, वा अन्य कानुनी कदम समावेश हुन सक्छ।

निर्वाचन आयोगको यो कदमले चुनावी प्रक्रियामा पारदर्शिता र जवाफदेहिता बढाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। आयोगले आम नागरिक, मतदाता र पत्रकारहरूलाई पनि यस प्रकारको जानकारीमा पहुँच सुनिश्चित गर्न सके चुनावी प्रणालीमाथि जनविश्वास थपिने जनाएको छ।