२०८२ श्रावण १, बिहीबार १७:२८
शेयर बजारमा अड लट कारोबार भनेको स्थापित कारोबार इकाइभन्दा कम संख्यामा शेयरहरूको किनबेच हो । उदाहरणका लागि, यदि नेपाल बैंकको शेयर १० को इकाइमा कारोबार हुन्छ तर कसैले ५ शेयर मात्र किन्छ वा बेच्छ भने त्यो अड लट कारोबार मानिन्छ। नेपालमा नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सामान्यतया १० शेयरभन्दा कमको कारोबारलाइ अड लट कारोबारको रुपमा बुझिन्छ।
अड लट कारोबारमा शेयरको संख्या कम हुने भएकाले यसको उपलब्धता कम हुन्छ, जसले शेयर किनबेच गर्न गाह्रो हुन सक्छ। कहिलेकाहीं अड लटको मूल्य सामान्य लटको तुलनामा कम हुन्छ, किनभने ठूला लगानीकर्ताहरू साना लटमा कम रुचि देखाउँछन्। उदाहरणका लागि, यदि हाइड्रोपावर कम्पनीको १०० शेयरको लटको मूल्य प्रतिशेयर ३०० रुपैयाँ छ, तर ३ शेयरको अड लटको मूल्य २९० रुपैयाँमा कारोबार हुन सक्छ।
अड लट हुने कारणहरू
अड लट कारोबार साना लगानीकर्ताहरूले थोरै रकमले सानो संख्यामा शेयर किन्दा हुन्छ। बोनस शेयर वा हकप्रद शेयर वितरण हुँदा पनि सानो संख्यामा शेयर प्राप्त हुन्छ, जुन अड लटको रूपमा कारोबार हुन्छ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै कम्पनीले १०:२ को अनुपातमा बोनस शेयर दिन्छ र लगानीकर्तासँग १५ शेयर छन् भने, उनले ३ शेयर बोनस पाउँछन्, जुन अड लटको रूपमा कारोबार हुन सक्छ। साथै, लगानीकर्ताले पोर्टफोलियो समायोजन गर्न सानो संख्यामा शेयर किनबेच गर्दा पनि अड लट कारोबार हुन्छ। उदाहरणका लागि, १२ शेयर भएको लगानीकर्ताले १० शेयर बेचे भने बाँकी २ शेयर अड लटको रूपमा कारोबार हुन्छ।
बजारको समग्र मूल्यमा प्रभाव
अड लट कारोबारमा खरिदकर्ता र बिक्रेता जुराउन गाह्रो हुने भएकाले किनबेचमा ढिलाइ हुन सक्छ। उदाहरणका लागि, यदि कसैले ४ शेयर बेच्न खोज्छ भने, त्यसको खरिदकर्ता नभेटिँदा कारोबार पूरा हुन समय लाग्न सक्छ। कतिपय ब्रोकरले अड लट कारोबारमा सामान्य कारोबारको तुलनामा फरक शुल्क लिन सक्छन्, जस्तै १० शेयरमा ०.५% शुल्क लाग्छ भने ५ शेयरमा १% शुल्क लाग्न सक्छ। अड लट कारोबारको भोल्युम कम हुने भएकाले यसले बजारको समग्र मूल्यमा ठूलो प्रभाव पार्दैन।
नेपालमा अड लट कारोबार
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले साउन १ गतेदेखि आफ्नो वेबसाइटको ‘मार्केट डेप्थ’ मा थोरै कित्ताको सेयर किनबेच गर्न राखिएको अर्डरदेखिने व्यवस्था लागू गर्ने भएको छ। यसबाट सेयर बजारमा थोरै सेयर (१ देखि ९ कित्तासम्म) बेच्न र किन्न नपाएको सर्वसाधारण लगानीकर्ताको गुनासो सम्बोधन भएको छ। यसले बजारमा छरिएर रहेका थोरै सेयर पनि सहजै किनबेच हुने र लगानीकर्तालाई पोर्टफोलियो मिलाउन सजिलो हुने अपेक्षा गरिएको छ
