२०८२ श्रावण १७, शनिबार ०९:२६
सामाजिक संजालहरुमा तपाईले पक्कै यो जिफ (Gif ) देख्नु भएको होला हामी यहि जिफको (Gif ) पात्रको बारेमा चर्चा गर्दै छौ जसलाई डेबी डाउनर भनेर चिनिन्छ। “डेबी डाउनर” भन्ने शब्द सुन्दा तपाईंलाई कस्तो लाग्छ? यो कुनै व्यक्तिको नामजस्तो सुनिए पनि, वास्तवमा यो एक यस्तो व्यक्तित्वको विशेषता हो जसले हरेक परिस्थितिमा नकारात्मक कुरा मात्र देख्छ। यो शब्द अमेरिकी टेलिभिजन बाट प्रचलित भएको हो। यो पात्रले हरेक रमाइलो वा सकारात्मक क्षणमा पनि नकारात्मक टिप्पणी गरेर माहोल बिगार्ने गर्थीन । नेपाली समाजमा पनि यस्ता व्यक्तिहरू भेटिन्छन्, जो सधैं गिलास आधा खाली देख्छन्, आधा भरिएको होइन।
डेबी डाउनर को हो?
डेबी डाउनर एक अमेरिकी सांस्कृतिक पात्र हो, जसको पहिचान सामान्यतया यस्तो व्यक्तिसँग गरिन्छ जो खुसीको वातावरणमा पनि नकारात्मकता, दुःख, वा चिन्ताजनक कुरा घुसाएर सबैको मुड बिगारिदिन्छ। यो पात्रलाई पहिलो पटक अमेरिकी टेलिभिजन कार्यक्रम Saturday Night Live २००४ को लागि रचिएको थियो। अभिनेत्री रेचल ड्र्याच द्वारा निभाइएको डेबी डाउनरले हरेक रमाइला संवादको बीचमा अत्यन्तै दुःखद, वा गम्भीर कुरा ल्याएर दर्शकलाई हसाउँथिन् र सोच्न बाध्य पनि पार्थिन्। जस्तोकि तपाईं कसैलाई भन्नुहुन्छ, “हामी पोखरा जान लागेका छौँ!”, तर डेबी डाउनर भन्छिन्, “ओहो, हिजो पोखरा जाने बस दुर्घटना भएर कत्ति मान्छेहरु मरे नि तिमिहरुलाई थाहा छैन ?” यस्ता व्यक्तिहरूले सकारात्मक कुरालाई पनि नकारात्मक कोणबाट हेर्ने गर्छन्। नेपालीमा हामी यस्ता व्यक्तिलाई “सधैं गुनासो गर्ने” वा “नकारात्मकताको पोको” भनेर चिन्छौं।
तस्बिर: अभिनेत्री रेचल ड्र्याच
नेपाली समाजमा डेबी डाउनर
नेपाली समाजमा पनि यस्ता व्यक्तिहरू प्रशस्त भेटिन्छन्। उदाहरणका लागि, कसैले नयाँ व्यवसाय सुरु गर्न खोज्दा, डेबी डाउनरहरूले भन्छन्, “यो त जोखिमपूर्ण छ, डुब्छस्!” वा कसैले विदेशमा पढ्न जाने योजना बनाउँदा, “त्यहाँ त धेरै खर्च हुन्छ, किन दुख पाउन जान्छस्?” भनेर हतोत्साहित गर्छन्। यस्तो व्यवहारले नयाँ सम्भावनाहरू खोज्नेहरूलाई निराश बनाउन सक्छ।
नेपाली संस्कृतिमा हामी सामान्यतः एकअर्कालाई प्रोत्साहन गर्न र सकारात्मक सल्लाह दिन रुचाउँछौं। तर, डेबी डाउनर प्रवृत्तिका व्यक्तिहरूले यो सकारात्मकतामा बाधा पुर्याउँछन्। यस्ता व्यक्तिहरूले आफ्नो नकारात्मक सोचले अरूलाई मात्र होइन, आफैलाई पनि हानि पुर्याइरहेका हुन्छन्।
किन हुन्छ यस्तो व्यवहार?
डेबी डाउनर प्रवृत्तिका व्यक्तिहरूको नकारात्मक व्यवहारका पछाडि विभिन्न मनोवैज्ञानिक र सामाजिक कारणहरू हुन्छन्। यस्ता व्यक्तिहरूमा प्रायः आत्मविश्वासको कमी देखिन्छ, जसले गर्दा उनीहरू कुनै पनि परिस्थितिमा असफलताको डरले सकारात्मकभन्दा नकारात्मक पक्षहरू मात्र हेर्छन्। यदि व्यक्ति नकारात्मक वातावरणमा हुर्किएको छ भने, उसको सोच पनि त्यस्तै बन्न सक्छ। विगतमा असफलता वा धोका भोगेका मानिसहरू हरेक कुरामा शंका गर्न र डराउन थाल्छन्। साथै, नेपाली समाजमा “अरूले के भन्छन्” भन्ने चिन्ताले पनि धेरैलाई नकारात्मक सोचतर्फ उन्मुख गराउँछ। यस्तो सोच र व्यवहार क्रमशः व्यक्तिको अभिव्यक्ति र जीवनशैलीमा पनि देखिन थाल्छ।
डेबी डाउनरसँग कसरी व्यवहार गर्ने?
यदि तपाईंको वरिपरि डेबी डाउनर प्रवृत्तिका व्यक्तिहरू छन् भने, उनीहरूसँग व्यवहार गर्न केही व्यावहारिक उपायहरू छन्। पहिलो कुरा, आफ्नो सकारात्मक सोचमा दृढ रहनुहोस् र उनीहरूको नकारात्मक धारणाले तपाईंको उत्साहमा असर नपारोस् भन्ने कुरामा सजग रहनुहोस । यस्तो अवस्थामा संयमता अपनाउँदै उनीहरूको कुरा ध्यानपूर्वक सुन्नुहोस्, तर ध्यान दिनुहोस त्यसले तपाईंलाई मानसिक रूपमा प्रभाव नपारोस्। डेबी डाउनर प्रवृत्तिका व्यक्तिहरुलाई तपाई सकारात्मक दृष्टिकोणका कुराहरू सुनाएर उनीहरूको सोचलै परिवर्तन गर्न सकिन्छ। तर, यदि ती व्यक्तिसँगको सम्बन्धले तपाईंको मानसिक स्वास्थ्यमा असर पुर्याइरहेको छ भने, त्यस्ता सम्बन्धबाट दूरी बनाउनु उपयुक्त हुन्छ।
सकारात्मक बन्ने बाटो
नेपाली समाजमा सकारात्मक सोचको महत्त्व धेरै छ। हाम्रा धार्मिक र सांस्कृतिक मूल्यहरूले पनि सधैं आशावादी रहन प्रेरित गर्छन्। भगवद् गीतामा भनिएको छ, “मनुष्यको मन नै उसको सबैभन्दा ठूलो मित्र वा शत्रु हो।” त्यसैले, डेबी डाउनर प्रवृत्तिबाट बच्न आफ्नो मनलाई सधैं सकारात्मक कुरामा केन्द्रित गर्नुपर्छ।
यदि तपाईं आफैंमा डेबी डाउनर प्रवृत्ति देख्नुहुन्छ भने, यो परिवर्तन गर्न सकिन्छ। हरेक दिन सकारात्मक कुराहरू लेख्ने, आभार व्यक्त गर्ने, र आफ्ना साना-साना सफलताहरूमा खुसी हुने बानी बसाल्नुहोस्। साथै, सकारात्मक व्यक्तिहरूसँग समय बिताउनुहोस्, जसले तपाईंलाई प्रेरणा दिन्छन्।
अन्त्यमा
डेबी डाउनर एक यस्तो प्रवृत्ति हो, जसले हाम्रो र अरूको जीवनमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। नेपाली समाजमा, जहाँ सामूहिकता र सहकार्यको महत्त्व छ, यस्तो प्रवृत्तिलाई कम गर्न जरूरी छ। सकारात्मक सोच राखेर, एकअर्कालाई प्रोत्साहन गरेर, र नकारात्मकताबाट टाढा रहेर हामी आफ्नो र अरूको जीवनलाई थप सुन्दर बनाउन सक्छौं। आउनुहोस्, डेबी डाउनरको सट्टा “ह्यापी ह्यारी” बनौं, जसले हरेक परिस्थितिमा सकारात्मकता फैलाउँछ!
