चौतारा (सिन्धुपाल्चोक)। सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको भैरवकुण्ड पछिल्लो समय आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको प्रमुख गन्तव्य बन्दै गएको छ। भोटेकोशी गाउँपालिकामा अवस्थित यो धार्मिक तथा प्राकृतिक स्थलमा विशेषगरी हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहने गरेको छ।

समुद्री सतहबाट करिब ४,१२४ मिटर उचाइमा रहेको भैरवकुण्ड फुर्वी घ्याचु भञ्ज्याङको फेदीमा अवस्थित छ। स्थानीय शेर्पा समुदायले यसलाई आमा छ्यूमेनका रूपमा पूजा गर्ने परम्परा छ भने हिन्दू धर्मावलम्बीले यसलाई भगवान शिव र भैरवसँग जोडेर धार्मिक आस्थाको केन्द्रका रूपमा लिने गरेका छन्। यहाँ शिव–पार्वतीको वासस्थान रहेको किंवदन्ती पनि प्रचलित छ।

भैरवकुण्ड करिब ८४ हजार १९३ वर्गमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। कुण्डको गहिराइ भने हालसम्म औपचारिक रूपमा मापन गरिएको छैन। कुण्डको पानीबाट बनेको करिब १९८ मिटर अग्लो झरना यस क्षेत्रको प्रमुख आकर्षणमध्ये एक हो। यससँगै अगाडि देखिने जुगल हिमशृङ्खला, वरपरका हिमाली दृश्य र शान्त वातावरणले पर्यटकलाई विशेष रूपमा आकर्षित गर्ने गरेको छ।

यहाँ पुग्नका लागि कठिन पदयात्रा गर्नुपर्ने हुन्छ। अरनिको राजमार्गको १०९ किलोमिटर क्षेत्रमा पर्ने तातोपानी लार्चाबाट अप्ठेरो भिरालो बाटो हुँदै करिब डेढदेखि दुई दिनको पैदल यात्रापछि भैरवकुण्ड पुग्न सकिन्छ। डाक्लाङ, काङलाङ, लिस्तीको लिस्तीमाई मन्दिर हुँदै छगाम, बगाम र चकोरमकोर मार्गबाट पनि यहाँ पुग्ने वैकल्पिक बाटोहरू छन्।

स्थानीय बुद्ध श्रेष्ठका अनुसार भूकम्पअघि यहाँ वार्षिक करिब एक हजार विदेशी पर्यटक आउने गरेका थिए। अहिले भने आन्तरिक पर्यटकको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। चीन, भारत, युरोप, अमेरिका र जापानबाट आउने पर्यटकहरू पनि यस क्षेत्रमा देखिन थालेका छन्। धेरैजसो पर्यटक यहाँ एक हप्तासम्म बस्ने गरेका छन्।

भैरवकुण्डलाई धार्मिक आस्थाको केन्द्रका रूपमा मात्र होइन, साहसिक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा पनि हेरिन्छ। जनैपूर्णिमाको समयमा यहाँ ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ, जसमा हजारौँ भक्तजन सहभागी हुने गर्छन्। आस्था र प्रकृतिको संगम भएकाले यो स्थान तीर्थयात्रा र घुमघाम दुवैका लागि महत्वपूर्ण बनेको छ।

यस क्षेत्रसँग ऐतिहासिक स्थल दुगुनागढी किल्ला पनि जोडिएको छ। विसं १९११ मा भोटसँगको युद्धका क्रममा बनेको यो किल्ला तत्कालीन जङ्गबहादुर राणाको समयसँग सम्बन्धित मानिन्छ। घुयँत्रो मार हान्न प्रयोग गरिएको भनिने यो किल्ला आज पनि ऐतिहासिक महत्व बोकेको स्थलका रूपमा परिचित छ।

त्यसैगरी भैरवकुण्ड नजिकै रहेको देउढुङ्गा पनि धार्मिक पर्यटकको अर्को आकर्षण बनेको छ। कोदारी सडक हुँदै चाकु र हिन्दीबाट करिब ४५ किलोमिटर दूरी तय गरेपछि यहाँ पुग्न सकिन्छ। यहाँ पनि ‘जे माग्यो त्यही प्राप्त हुन्छ’ भन्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ।

पर्यटकहरूको चाप बढेसँगै भैरवकुण्ड क्षेत्रमा भौतिक पूर्वाधार विस्तारको आवश्यकता पनि बढेको छ। भोटेकोशी गाउँपालिकाका अध्यक्ष पासाङ नोर्बु शेर्पाका अनुसार पर्यटकलाई सहज बनाउन बाटोमा पानीको व्यवस्था, बासस्थानका लागि पाटी निर्माण र पदमार्ग सुधार गर्ने योजना अघि सारिएको छ। साथै भविष्यमा सडक विस्तारमार्फत पहुँच अझ सहज बनाउने लक्ष्य राखिएको छ।

यस क्षेत्रमा जडीबुटीको ठूलो भण्डार पनि रहेको छ। यार्सागुम्बा, जटामसी, पाँचऔँले, सुनपाती, ठूलोओखती, नीरमसी, चिराइतो लगायतका औषधीय वनस्पति पाइन्छन्। त्यस्तै बाघ, भालु, चितुवा, ब्वाँसो, घोरल, थार, हिउँ चितुवा जस्ता दुर्लभ वन्यजन्तुको बासस्थान पनि यही क्षेत्र हो।

भैरवकुण्डको प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै धार्मिक महत्वले आन्तरिक मात्र नभई विदेशी पर्यटकलाई पनि आकर्षित गरिरहेको छ। पर्यटक आगमन बढेसँगै स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर पूर्वाधार विकास र संरक्षणमा ध्यान दिन नसकिए प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदामा असर पर्ने चिन्ता पनि उत्तिकै छ।

स्थानीय तह र सरोकारवालाहरूले भैरवकुण्डलाई व्यवस्थित पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकेमा सिन्धुपाल्चोक मात्र नभई समग्र देशकै पर्यटन क्षेत्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउन सकिने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।