२०८३ कार्तिक १०, मंगलवार १६:०८
काठमाडौं । नेपाली बैंकिङ क्षेत्रमा निक्षेप बढ्दै गए पनि पुँजी कोष घट्नु, सञ्चित आम्दानी ऋणात्मक बन्नु र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका लागि छुट्याइएको रकम बढ्नुले बैंकिङ क्षेत्रको वित्तीय अवस्थाबारे प्रश्न उठाएको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को भदौ मसान्तसम्मको तथ्यांकअनुसार बैंकिङ क्षेत्रको कुल निक्षेप एक महिनामै ९१ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीले बढेको छ । तर, यही अवधिमा कुल पुँजी कोष घटेको र सञ्चित आम्दानी सकारात्मकबाट ऋणात्मक बनेको देखिएको छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार सन् २०२६ अगस्ट मध्यमा बैंकिङ क्षेत्रको कुल निक्षेप ८२ खर्ब ८८ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ रहेकोमा सेप्टेम्बर मध्यसम्म बढेर ८३ खर्ब ८० अर्ब १ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यस अवधिमा बैंकिङ क्षेत्रमा ९१ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ थप निक्षेप संकलन भएको छ ।
निक्षेप बढे पनि बैंकिङ क्षेत्रको कुल पुँजी कोष भने घटेको छ । अगस्ट मध्यमा ९ खर्ब ५ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ रहेको कुल पुँजी कोष सेप्टेम्बर मध्यसम्म घटेर ८ खर्ब ९७ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँमा झरेको छ । एक महिनामा पुँजी कोष ८ अर्ब ५ करोड रुपैयाँले घटेको हो ।
यस अवधिमा कुल चुक्ता पुँजी ४ खर्ब ७२ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँमा स्थिर रहेको छ । वैधानिक जगेडा कोष बढेर १ खर्ब ८५ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ तथा अन्य जगेडा कोष बढेर २ खर्ब ४४ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।
बैंकिङ क्षेत्रको सञ्चित आम्दानीमा पनि उल्लेख्य परिवर्तन देखिएको छ । अगस्ट मध्यमा ८२ करोड ५० लाख रुपैयाँ सकारात्मक रहेको सञ्चित आम्दानी सेप्टेम्बर मध्यसम्म आइपुग्दा ४ अर्ब ७८ करोड ९० लाख रुपैयाँले ऋणात्मक बनेको विवरणमा उल्लेख छ ।
त्यस्तै, सम्भावित कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापनका लागि छुट्याइएको रकम पनि बढेको छ । अगस्ट मध्यमा ३ खर्ब ४६ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ रहेको यस्तो रकम सेप्टेम्बर मध्यमा बढेर ३ खर्ब ४७ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको मध्य-जुलाईमा २ खर्ब ८५ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ रहेको कर्जा नोक्सानी व्यवस्थासँग तुलना गर्दा पछिल्लो रकम करिब २१.७ प्रतिशत बढी हो ।
यद्यपि, बैंकिङ क्षेत्रको नाफा–नोक्सान खातामा रहेको रकम बढेको छ । अगस्ट मध्यमा ८ अर्ब ४१ करोड ६० लाख रुपैयाँ रहेको यस्तो रकम सेप्टेम्बर मध्यमा बढेर १७ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यसले उक्त शीर्षकमा उल्लेख्य वृद्धि देखाए पनि समग्र वित्तीय अवस्थाको मूल्यांकन गर्दा अन्य सूचकसमेत हेर्नुपर्ने हुन्छ ।
बैंकिङ क्षेत्रको कुल ऋण तथा सापटी पनि बढेको छ । अगस्ट मध्यमा २ खर्ब १७ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ रहेको यस्तो रकम सेप्टेम्बर मध्यमा बढेर २ खर्ब २० अर्ब ६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । एक महिनामा २ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ वृद्धि भएको हो ।
यसैगरी, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अन्य दायित्व अगस्ट मध्यमा ८ खर्ब ३५ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ रहेकोमा सेप्टेम्बर मध्यसम्म बढेर ८ खर्ब ६८ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यस शीर्षकमा एक महिनामै ३३ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ थपिएको छ ।
निक्षेप वृद्धि, पुँजी कोषमा आएको गिरावट, सञ्चित आम्दानीको अवस्था र कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा भएको वृद्धिले बैंकिङ क्षेत्रको वित्तीय अवस्थालाई समग्र रूपमा विश्लेषण गर्नुपर्ने देखाउँछ । यद्यपि, यी सूचकमा आएको परिवर्तनको कारण र त्यसले बैंकहरूको स्थायित्वमा पार्ने प्रभावबारे निष्कर्ष निकाल्न थप विवरण तथा राष्ट्र बैंकको विस्तृत विश्लेषण आवश्यक हुन्छ ।
