२०८२ चैत्र ६, शुक्रबार १५:२७
काठमाडौं। इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खमेनीको मृत्यु र त्यसपछि उत्पन्न क्षेत्रीय तनावका बीच भारतले कूटनीतिक पहल बढाउँदै ऊर्जा आपूर्ति सुरक्षित गर्ने प्रयास गरेको छ। केही दिनको मौनता पछि भारतले समवेदना प्रकट गरेसँगै इरानसँग सम्बन्ध सुधारको संकेत देखिएको छ।
अमेरिका र इजराइलको संयुक्त आक्रमणमा खमेनीसहित इरानका उच्च सैन्य तथा राजनीतिक अधिकारीहरूको ज्यान गएको घटनापछि इरानले रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण स्ट्रेट अफ हर्मुज बन्द गर्ने घोषणा गरेको थियो। यो जलमार्ग विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिन्छ, जहाँबाट ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल र ग्यास ढुवानी हुने गर्दछ।
यस निर्णयले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य बढ्नुका साथै ऊर्जा आपूर्तिमा अनिश्चितता पैदा गरेको थियो। भारतजस्तो आयातमा निर्भर देशका लागि यो अवस्था झनै चुनौतीपूर्ण बनेको थियो, किनकि भारतले ठूलो मात्रामा कच्चा तेल र खाना पकाउने ग्यास यही मार्गमार्फत ल्याउने गर्दछ।
स्थिति जटिल बन्दै जाँदा भारतले कूटनीतिक पहल अघि बढायो। घटनाको पाँच दिनपछि भारतीय विदेश सचिवले नयाँ दिल्लीस्थित इरानी दूतावास पुगेर समवेदना व्यक्त गरे। त्यसपछि भारतका विदेश मन्त्रीले आफ्ना इरानी समकक्षीसँग टेलिफोनमार्फत संवाद गर्दै सम्बन्ध सुधारतर्फ कदम चाले।
यस कूटनीतिक संवादपछि इरानले भारततर्फ ग्यास बोकेर गएका केही जहाजलाई हर्मुज जलमार्ग प्रयोग गर्न अनुमति दिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्। यसले भारतको ऊर्जा आपूर्तिमा केही सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
यता क्षेत्रीय तनाव अझै कायम रहँदा इरानी युद्धपोतहरू पनि सुरक्षित स्थानको खोजीमा देखिएका छन्। एक इरानी युद्धपोत भारतको कोची बन्दरगाहमा रोकिएको छ भने अर्को जहाजलाई श्रीलंका नजिकै अमेरिकी कारबाहीमा नष्ट गरिएको बताइएको छ। यस घटनापछि इरानले आफ्ना केही युद्धपोत भारतमा राख्न अनुमति मागेको जनाइएको छ।समग्रमा, मध्यपूर्वमा बढ्दो द्वन्द्वबीच भारतले कूटनीतिक सन्तुलन कायम राख्दै आफ्नो ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सक्रियता देखाएको छ।
