काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीच बढ्दो तनावका कारण विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य फेरि उकालो लागेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (IEA) ले आपतकालीन तेल भण्डार सार्वजनिक गर्ने सम्भावनाबीच बुधबार तेलको मूल्य बढेको हो।

विश्व बजारको मानक ब्रेन्ट क्रुड तेलको मूल्य करिब २ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल ८९.४९ डलर पुगेको छ। यसअघि कारोबारका क्रममा मूल्य झन्डै ९३ डलरसम्म पुगेको थियो। अमेरिकी क्रुड तेलको मूल्य पनि २.४ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारेल ८५.४४ डलर पुगेको छ।

तेल ट्यांकर तथा कार्गो जहाजमाथि इरानको तट नजिकै भएका आक्रमणपछि होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने जहाज आवागमन प्रभावित भएको छ। विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा आपूर्ति मार्ग मानिने यस जलडमरूमध्यमा अवरोध हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आपूर्ति संकटको चिन्ता बढेको छ।

यसैबीच पेरिसमा जी–७ देशका ऊर्जा मन्त्रीहरूको बैठक बसेर अमेरिका–इरान द्वन्द्वले तेल तथा ग्यास बजारमा पारेको प्रभावबारे छलफल गरिएको छ। बैठकमा बजार स्थिर राख्न रणनीतिक तेल भण्डार प्रयोग गर्ने विकल्पबारे पनि छलफल भएको बताइएको छ।

रिपोर्टहरूका अनुसार IEA ले सदस्य राष्ट्रहरूलाई पहिलो महिनामै दैनिक १० करोड ब्यारेलभन्दा बढी तेल रणनीतिक भण्डारबाट बजारमा पठाउने सिफारिस गर्न सक्ने जनाएको छ। यसअघि सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि १८२ मिलियन ब्यारेल तेल बजारमा पठाइएको थियो, तर अहिले प्रस्ताव गरिएको मात्रा त्योभन्दा ठूलो हुन सक्ने बताइएको छ।

IEA का कार्यकारी निर्देशक फातिह बिरोलले सदस्य राष्ट्रहरूसँग हाल १.२ अर्ब ब्यारेलभन्दा बढी आपतकालीन सार्वजनिक तेल भण्डार रहेको र उद्योग क्षेत्रमा पनि करिब ६० करोड ब्यारेल तेल भण्डार रहेको जानकारी दिएका छन्।

ऊर्जा बजार विश्लेषकहरूका अनुसार द्वन्द्व लम्बिएमा तेलको मूल्य अझ बढ्न सक्ने जोखिम छ। केही विश्लेषकले संघर्ष जारी रहे तेलको मूल्य १०० डलर नाघ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन् भने स्थिति झनै बिग्रिए १२० डलरभन्दा माथिसमेत पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

ऊर्जा बजार विज्ञहरूका अनुसार अहिलेको अवस्थाको मुख्य निर्धारक कारक अमेरिका–इरान द्वन्द्व कति लामो समयसम्म जारी रहन्छ भन्ने नै हुनेछ।