२०८३ कार्तिक ९, सोमवार १४:२९
काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ११५ डलर आसपास पुगेपछि नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको आयात खर्च बढ्ने र समग्र मूल्यवृद्धिमा दबाब पर्ने जोखिम बढेको छ। पश्चिम एसियामा चर्किएको तनाव र तेल आपूर्ति अवरुद्ध हुन सक्ने चिन्ताले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य उकालो लागेको हो।
सोमबार ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल ११५ डलर आसपास कारोबार भइरहेको छ। पछिल्लो एक सातामा यसको मूल्य ५ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य पछिल्लो ५२ साताको उच्चतम स्तर ११७.४१ डलर प्रतिब्यारेलको नजिक पुगेको छ।
नेपाल पेट्रोलियम पदार्थको आन्तरिक माग पूरा गर्न आयातमा निर्भर रहेकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने मूल्यवृद्धिले आयात लागतमा प्रत्यक्ष दबाब पार्न सक्छ। कच्चा तेल तथा प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य लामो समय उच्च रहेमा नेपाल आयल निगमको खरिद लागत बढ्ने र त्यसको असर आन्तरिक बजारमा पर्न सक्ने जोखिम हुन्छ।
इन्धनको मूल्य बढ्दा यातायात तथा ढुवानी खर्च महँगिन्छ। त्यसको असर कृषि उत्पादन, औद्योगिक वस्तु र दैनिक उपभोग्य सामग्रीको मूल्यमा पर्न सक्छ। यसले समग्र मुद्रास्फीति बढाउनुका साथै पेट्रोलियम आयातमा बढी रकम खर्च गर्नुपर्दा विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा समेत दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।
एनरिच मनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पोन्मुडी आरका अनुसार मध्यपूर्वमा जारी तनाव र आपूर्ति अवरोधको चिन्ता कच्चा तेलको मूल्य उच्च रहनुका प्रमुख कारण हुन्। अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्लूटीआई) क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल १०१ देखि १०२ डलर आसपास रहँदा ब्रेन्ट क्रुड ११५ डलरभन्दा माथि कारोबार भइरहेको छ।
यसैबीच, विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलमार्गको सुरक्षालाई लिएर पनि चिन्ता बढेको छ। उक्त जलमार्गबाट विश्वको समुद्री मार्ग हुँदै ढुवानी हुने कच्चा तेल तथा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को करिब २० देखि २५ प्रतिशत हिस्सा ओसारपसार हुन्छ। त्यहाँ हुने अवरोधले विश्व बजारमा तेलको आपूर्ति र मूल्य दुवै प्रभावित गर्न सक्छ।
साउदी अरबमा सुरक्षा जोखिम बढेपछि अमेरिकाले गैरआकस्मिक सरकारी कर्मचारी र उनीहरूका योग्य परिवारका सदस्यलाई देश छाड्न आदेश दिएको छ। हालै भएका क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमणले ऊर्जा पूर्वाधार र ढुवानी सुरक्षाबारे थप चिन्ता बढाएको छ।
पश्चिम एसियामा भएका आक्रमण र द्वन्द्वका कारण क्षेत्रीय तेल प्रशोधन क्षमताको दैनिक करिब ३० लाख ब्यारेल प्रभावित भएको समाचारमा उल्लेख छ। आपूर्ति अवरोध लम्बिएमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य थप बढ्न सक्ने जोखिम छ।
नेपालमा यसको वास्तविक असर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य कति समय उच्च रहन्छ, अमेरिकी डलरको विनिमय दर, पेट्रोलियम पदार्थको खरिद लागत र नेपाल आयल निगमको मूल्य समायोजनमा निर्भर हुनेछ। मूल्यवृद्धि लामो समय कायम रहेमा आयात खर्च बढ्नुका साथै यातायात, उत्पादन र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्छ।
