२०८३ आश्विन १९, सोमबार ११:४०
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले पाँच वर्षपछि फेरि ठूलो परिमाणमा २ रुपैयाँ दरका सिक्का ल्याउने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। बैंकले यसपटक ३० करोड थान २ रुपैयाँका सिक्का उत्पादन तथा आपूर्तिका लागि बोलपत्र आह्वान गरेको हो।
राष्ट्र बैंकले सोमबार, अक्टोबर ५, २०२६ मा पूर्वयोग्य सुरक्षा मुद्रण तथा सिक्का उत्पादन कम्पनीहरूबाट २ रुपैयाँ दरका चलनचल्तीका सिक्काको डिजाइन, मिंटिङ, आपूर्ति तथा डेलिभरीका लागि बोलपत्र आह्वान गरेको छ।
यसअघि राष्ट्र बैंकले २०२१ जनवरीमा १० करोड थान २ रुपैयाँका सिक्का उत्पादन तथा आपूर्तिका लागि बोलपत्र आह्वान गरेको थियो। सो बोलपत्र प्रक्रियापछि मार्च २०२१ मा बेलायतको द रोयल मिन्टसँग १० करोड थान २ रुपैयाँका सिक्का उत्पादन गर्ने सम्झौता भएको थियो।
अर्थात्, करिब ५ वर्ष ९ महिनापछि राष्ट्र बैंकले फेरि सोही दरका सिक्का ठूलो परिमाणमा खरिद गर्न लागेको हो। यसपटकको परिमाण भने अघिल्लो खरिदको तुलनामा तीन गुणा बढी छ।
२०२१ मा पनि ठूलो परिमाणमा सिक्का आपूर्ति
राष्ट्र बैंकले २०२१ मा २ रुपैयाँका १० करोड थान सिक्कासँगै १ रुपैयाँ दरका ३० करोड थान सिक्का पनि खरिद गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको थियो। १ रुपैयाँका सिक्काको आपूर्तिका लागि पोल्यान्डको मोनिका पोल्स्का एस.ए. सँग सम्झौता भएको राष्ट्र बैंकको वार्षिक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
२ रुपैयाँका सिक्काको हकमा भने त्यतिबेला बेलायतको द रोयल मिन्टले उत्पादनको जिम्मा पाएको थियो।
अहिले खरिद परिमाण कति ठूलो ?
हालको बोलपत्रअनुसार राष्ट्र बैंकले ३० करोड थान २ रुपैयाँका सिक्का खरिद गर्न लागेको छ। यसअनुसार सबै सिक्का उत्पादन तथा आपूर्ति भएपछि बजारमा थप ६० करोड रुपैयाँ बराबरको अंकित मूल्यका २ रुपैयाँका सिक्का आउनेछन्।
इच्छुक पूर्वयोग्य कम्पनीहरूले नोभेम्बर ३, २०२६ सम्म बोलपत्र कागजात खरिद गर्न सक्नेछन्। बोलपत्रसम्बन्धी प्रि-बिड बैठक अक्टोबर १६ मा थापाथलीस्थित राष्ट्र बैंकको मुद्रा व्यवस्थापन विभागमा हुनेछ।
कम्पनीहरूले सिलबन्दी बोलपत्र नोभेम्बर ४ गते दिउँसो १२ बजेसम्म पेश गर्नुपर्नेछ। सोही दिन दिउँसो १ बजे बोलपत्र खोलिनेछ।
बोलपत्रको मान्य अवधि १२० दिन तोकिएको छ भने सहभागी कम्पनीले न्यूनतम १ लाख ३२ हजार अमेरिकी डलरको बोलपत्र जमानत राख्नुपर्नेछ।
किन फेरि ठूलो परिमाणमा सिक्का खरिद?
नेपाल राष्ट्र बैंकले अक्टोबर ५, २०२६ मा २ रुपैयाँ दरका ३० करोड थान सिक्का खरिदका लागि बोलपत्र आह्वान गरेको छ। त्यसको एक दिनअघि, अक्टोबर ४ मा १ रुपैयाँ दरका ४० करोड थान सिक्का खरिदका लागि पनि बोलपत्र मागिएको थियो।
यससँगै राष्ट्र बैंकले दुई दिनमै १ र २ रुपैयाँ दरका गरी कुल ७० करोड थान सिक्का खरिद गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ।
राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको बोलपत्र सूचनामा यति ठूलो परिमाणमा सिक्का खरिद गर्नुको छुट्टै कारण भने खुलाइएको छैन। सामान्यतया केन्द्रीय बैंकले चलनचल्तीको माग पूरा गर्न, पर्याप्त मौज्दात कायम राख्न तथा पुराना वा प्रयोगयोग्य नरहेका सिक्कालाई प्रतिस्थापन गर्न नयाँ सिक्का उत्पादन तथा खरिद गर्दै आएको छ।
यसपटकको २ रुपैयाँका सिक्काको खरिद परिमाण भने अघिल्लो खरिदको तुलनामा निकै ठूलो छ। २०२१ मा १० करोड थान २ रुपैयाँका सिक्का खरिद गरेको राष्ट्र बैंकले अहिले त्यसको तीन गुणा अर्थात् ३० करोड थानका लागि बोलपत्र आह्वान गरेको हो।
यद्यपि, हाल बजार तथा राष्ट्र बैंकसँग २ रुपैयाँका सिक्का कति मौज्दातमा छन्, नयाँ सिक्का कुन अवधिको माग धान्नका लागि ल्याउन लागिएको हो वा तत्काल बजारमा कति सिक्का आवश्यक छ भन्ने विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।
त्यसैले अहिलेको तथ्यले देखाउने कुरा भनेको पाँच वर्षपछि २ रुपैयाँका सिक्काको पुनः ठूलो खरिद प्रक्रिया अघि बढ्नु र अघिल्लो पटकको भन्दा तीन गुणा ठूलो परिमाणमा खरिद गर्न लागिनु हो।
