२०८३ कार्तिक ४, मंगलवार २०:२०
भैरहवा । गत वर्ष तीन बालकको डुबेर ज्यान गएको रुपन्देहीको दानव नदीस्थित शिशुवा घाटमा यस वर्ष क्रेनको सहायताले दुर्गा मूर्ति विसर्जन गरिएको छ। सम्भावित दुर्घटना रोक्न शुद्धोधन गाउँपालिका–७ का स्थानीय रामजित लोधले आफ्नै खर्चमा क्रेनसहित आवश्यक व्यवस्थापन गरेपछि यस वर्ष मूर्ति विसर्जन सुरक्षित रूपमा सम्पन्न भएको हो।
बडादसैँको समापनसँगै रुपन्देहीका रोहिणी, दानव, तिनाउलगायतका नदीमा दुर्गा मूर्ति विसर्जन गरिएको थियो। नदीको गहिराइ र पानीको बहावका कारण हुन सक्ने दुर्घटनालाई ध्यानमा राख्दै शिशुवा घाटमा क्रेनको व्यवस्था गरिएको हो। क्रेनको सहायताले मूर्ति विसर्जन गरिएपछि श्रद्धालुले गहिरो पानीमा पसेर मूर्ति विसर्जन गर्नुपर्ने जोखिम कम भएको स्थानीयले बताएका छन्।
स्थानीय युवा नेता तथा समाजसेवी लोधले मूर्ति विसर्जन स्थलमा क्रेनको व्यवस्था गर्नुका साथै पाल, खानेपानी र स्वयंसेवकका रूपमा युवाहरूको परिचालनसमेत गरेका थिए। विगतमा चाडपर्वका बेला भएका दुर्घटना दोहोरिन नदिन व्यक्तिगत खर्चमा सुरक्षा व्यवस्थापन गरिएको उनले बताए।
“गत वर्ष तीन जना बालकले नदीमा डुबेर ज्यान गुमाउनुपरेको पीडादायी घटना हामीले बिर्सेका छैनौँ। फेरि त्यस्तो घटना नदोहोरियोस् भनेर आफ्नै खर्चमा क्रेन, टेन्ट र खानेपानीको व्यवस्था गरेको हुँ,” लोधले भने, “चाडपर्व मनाउँदा धार्मिक आस्थासँगै मानवीय सुरक्षालाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ।”
शिशुवा घाटमा गत वर्ष १४–१५ वर्ष उमेरका तीन बालकको डुबेर मृत्यु भएको घटनाले स्थानीयलाई अझै झस्काउने गरेको छ। नदीको गहिराइ र पानीको बहावबारे पर्याप्त सतर्कता नअपनाउँदा यस्ता दुर्घटनाको जोखिम रहने स्थानीयको भनाइ छ। उक्त घटनापछि यस वर्ष मूर्ति विसर्जनलाई सुरक्षित बनाउन गरिएको व्यवस्थापनलाई स्थानीयले सकारात्मक रूपमा लिएका छन्।
स्थानीय रेखा लोधले विगतमा आफ्ना बालबालिका गुमाउनुपरेका परिवारको पीडा स्मरण गर्दै यस वर्ष सुरक्षित विसर्जनको व्यवस्था गरिएकामा खुसी व्यक्त गरिन्। साना बालबालिकासहित घाटमा आउने श्रद्धालुका लागि क्रेनको प्रयोग र अन्य सुरक्षा व्यवस्थाले सहजता प्रदान गरेको उनको भनाइ छ।
“पहिलेका वर्षमा आमाहरूले आफ्ना छोराछोरी गुमाउनुपरेको दुःखद अवस्था थियो। यसपटक क्रेनको व्यवस्था गरिएकाले जोखिम कम भएको छ,” उनले भनिन्।
शुद्धोधन गाउँपालिका–४ बाट मूर्ति विसर्जनका लागि शिशुवा घाट पुगेका ओमप्रकाश यादवले स्थानीय सरकारले गर्नुपर्ने सुरक्षा व्यवस्थापन एक व्यक्तिले आफ्नै खर्चमा गरेको भन्दै लोधको प्रशंसा गरे। क्रेनको प्रयोगले मानिसलाई गहिरो पानीमा पसेर मूर्ति विसर्जन गर्नुपर्ने बाध्यता कम भएको उनले बताए।
“यस्तो संवेदनशील ठाउँमा स्थानीय सरकारले नै आवश्यक सुरक्षा व्यवस्था मिलाउनुपर्ने हो। तर एक व्यक्तिले व्यक्तिगत खर्चमा यति ठूलो योगदान दिनु सराहनीय छ,” यादवले भने।
घाटमा पूजा गराउँदै आएका पण्डित सुभाषचन्द्र मिश्रले नौ दिनसम्म दुर्गा पूजा–आराधना गरेपछि मूर्ति विसर्जन गर्ने धार्मिक परम्परा रहेको बताए। धार्मिक विधिअनुसार मूर्ति विसर्जन गर्दा नदीको बहाव र गहिराइका कारण दुर्घटनाको जोखिम रहने भएकाले क्रेनको प्रयोग गर्नु सुरक्षित उपाय भएको उनको भनाइ छ।
धार्मिक परम्परा निर्वाह गर्ने क्रममा मानवीय क्षति हुन नदिन आवश्यक सावधानी अपनाउनु सबैको जिम्मेवारी भएको मिश्रले बताए। आस्था र परम्परालाई निरन्तरता दिँदा श्रद्धालुको सुरक्षालाई पनि उत्तिकै महत्व दिनुपर्ने उनको भनाइ छ।
यस वर्ष शिशुवा घाटमा क्रेनको प्रयोग र स्थानीयस्तरमा गरिएको सुरक्षा व्यवस्थापनका कारण कुनै अप्रिय घटना नभई दुर्गा मूर्ति विसर्जन सम्पन्न भएको स्थानीयले बताएका छन्। गत वर्षको दुःखद घटनाबाट पाठ सिक्दै गरिएको यस पहलले धार्मिक गतिविधि सञ्चालन गर्दा पूर्वतयारी र सुरक्षा व्यवस्थापनको महत्वसमेत उजागर गरेको छ।
यद्यपि, नदी तथा खोलामा हुने मूर्ति विसर्जनलाई सुरक्षित बनाउन व्यक्तिगत प्रयासमा मात्र निर्भर हुनु पर्याप्त हुँदैन। स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय, आयोजक समिति र समुदायबीच समन्वय गरी जोखिमयुक्त घाटको पहिचान, आवश्यक सुरक्षा सामग्रीको व्यवस्था, स्वयंसेवक परिचालन र श्रद्धालुलाई सचेत गराउने कामलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक परम्पराको संरक्षणसँगै मानवीय जीवनको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सके मात्रै चाडपर्वलाई सुरक्षित र उल्लासमय बनाउन सकिन्छ। शिशुवा घाटमा रामजित लोधले गरेको निजी पहलले पनि चाडपर्वका बेला सम्भावित दुर्घटना रोक्न समयमै गरिने तयारी र सामुदायिक जिम्मेवारीको महत्वलाई स्पष्ट पारेको छ।
