२०८३ आश्विन २९, बिहीबार १८:१४
काठमाडौं । बैंक तथा वित्तीय संस्थाका सेयरधनीले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को नाफामा आधारित कुल २२ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ बराबरको लाभांश प्राप्त गरेका छन्। १४ वटा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गर्दै लाभांश वितरण प्रक्रिया टुङ्ग्याएका हुन्।
वितरित कुल लाभांशमध्ये १४ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ नगद लाभांशका रूपमा र बाँकी रकम बोनस सेयरका रूपमा रहेको छ। नगद लाभांशले सेयरधनीको हातमा प्रत्यक्ष रकम पुर्याउँछ भने बोनस सेयरले कम्पनीको चुक्ता पुँजीमा वृद्धि गर्छ।
दसैँ–तिहारजस्ता प्रमुख चाडपर्वको समयमा ठूलो रकमको नगद लाभांश वितरण हुँदा बजारमा खर्चयोग्य रकम बढ्ने सम्भावना हुन्छ। यसले उपभोग, व्यापार तथा सेवाक्षेत्रमा माग बढाउन सहयोग गर्न सक्छ। यद्यपि, लाभांशबाट आएको रकम कति खर्च हुन्छ र कति बचत वा पुनःलगानीमा जान्छ भन्ने कुराले यसको वास्तविक आर्थिक प्रभाव निर्धारण गर्छ।
नबिल बैंकको नगद लाभांश सबैभन्दा बढी
उपलब्ध विवरणअनुसार सबैभन्दा बढी नगद लाभांश वितरण गर्नेमा नबिल बैंक रहेको छ। बैंकले आफ्ना सेयरधनीलाई ३ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ नगद लाभांश वितरण गरेको छ।
त्यसैगरी, ग्लोबल आइएमई बैंकले २ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ र सिद्धार्थ बैंकले १ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँ नगद लाभांश वितरण गरेका छन्। यी बैंकबाट भएको वितरणले सेयरधनीको बैंक खातामा प्रत्यक्ष रकम प्रवाह गरेको छ।
नगद लाभांशको आकार बैंकको नाफा, चुक्ता पुँजी, लाभांश प्रस्ताव र साधारणसभाबाट पारित निर्णयसँग सम्बन्धित हुन्छ। त्यसैले लाभांश रकमका आधारमा मात्रै बैंकको समग्र वित्तीय अवस्था वा लगानीको उपयुक्तता निर्धारण गर्न सकिँदैन।
वाणिज्य बैंकदेखि विकास बैंकसम्म लाभांश वितरण
यस पटकको लाभांश वितरणमा आठवटा वाणिज्य बैंक, चारवटा विकास बैंक र एउटा फाइनान्स कम्पनीसहित विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्था सहभागी भएका छन्।
वाणिज्य बैंकतर्फ नबिल बैंक, सिद्धार्थ बैंक, एभरेष्ट बैंक, ग्लोबल आइएमई बैंक, सानिमा बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक, कुमारी बैंक र सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलले लाभांश वितरण गरेका छन्।
विकास बैंकतर्फ गरिमा विकास बैंक, सांग्रिला विकास बैंक, साइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंक र कामना सेवा विकास बैंक रहेका छन्। फाइनान्स कम्पनीतर्फ आईसीएफसी फाइनान्सले पनि लाभांश वितरण गरेको विवरणमा उल्लेख छ।
नगद लाभांश र बोनस सेयरको फरक
कुल २२ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँको लाभांशमध्ये १४ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ नगदका रूपमा वितरण भएको छ। बाँकी रकम बोनस सेयरका रूपमा वितरण गरिएको विवरण छ।नगद लाभांशले सेयरधनीलाई तत्काल रकम उपलब्ध गराउँछ। यसबाट व्यक्तिगत खर्च, बचत वा अन्य लगानीका लागि रकम प्रयोग गर्न सकिन्छ। अर्कोतर्फ, बोनस सेयरले सेयरधनीको सेयर संख्या बढाउँछ र कम्पनीको चुक्ता पुँजीमा थप योगदान गर्छ।
तर बोनस सेयर प्राप्त हुँदैमा सेयरधनीको कुल सम्पत्ति त्यही अनुपातमा बढ्छ भन्ने हुँदैन। बोनस वितरणपछि बजार मूल्यमा समायोजन हुन सक्ने भएकाले लगानीकर्ताले सेयरको संख्या मात्र नभई कम्पनीको वित्तीय अवस्था र बजार मूल्यसमेत विचार गर्नुपर्छ।
लाभांश कर र सरकारी राजस्व
लाभांश वितरणसँगै करसम्बन्धी पक्ष पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। उपलब्ध विवरणअनुसार लाभांशमा पाँच प्रतिशत कर कट्टीको आधारमा नगद लाभांशबाट कर रकम कट्टा गरी बाँकी रकम सेयरधनीलाई भुक्तानी गरिएको उल्लेख छ। तर, प्रकाशित विवरणमा कुल लाभांश रकम, नगद लाभांश र कर कट्टीका केही आँकडाबीच थप मिलान आवश्यक देखिन्छ। त्यसैले करबाट सरकारी राजस्वमा गएको अन्तिम रकम पुष्टि गर्न सम्बन्धित बैंक तथा वित्तीय संस्थाको आधिकारिक विवरण र कर गणना जाँच गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
बजारमा तरलता बढ्ने सम्भावना
बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ठूलो रकमको नगद लाभांश वितरण हुँदा सेयरधनीको खर्चयोग्य रकम बढ्न सक्छ। चाडपर्वको समयमा यस्तो रकम बजारमा खर्च भएमा खुद्रा व्यापार, उपभोग्य वस्तु, यातायात, पर्यटन तथा अन्य सेवाक्षेत्रमा माग बढ्न सहयोग पुग्न सक्छ।
तर सबै नगद लाभांश बजारमा खर्च हुन्छ भन्ने निश्चित छैन। केही रकम बचतमा रहन सक्छ भने केही रकम सेयर वा अन्य वित्तीय साधनमा पुनःलगानी हुन सक्छ। त्यसैले लाभांश वितरणलाई अर्थतन्त्रमा रकम प्रवाह गर्ने एउटा माध्यमका रूपमा बुझ्नुपर्छ, समग्र आर्थिक गतिविधि बढेको प्रत्यक्ष प्रमाणका रूपमा होइन।
समग्रमा, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को नाफामा आधारित लाभांश वितरणले बैंक तथा वित्तीय संस्थाका सेयरधनीलाई प्रतिफल उपलब्ध गराएको छ। आगामी दिनमा बैंकहरूको नाफा, पुँजी पर्याप्तता, खराब कर्जा, नियामकीय व्यवस्था र साधारणसभाबाट पारित लाभांशले वित्तीय क्षेत्रको प्रतिफल वितरणलाई प्रभाव पार्नेछन्।
